[REHBER] Sokak Sanatları

SOKAK SANATLARI

Sokak sanatı toplumsal alanlarda yaratılan ve içerik olarak sanat çevresinin dışında yer alan bir görsel sanat türüdür. Bu tanım seksenlerin başlarında popülerlik kazanmıştır. Sokak sanatının günümüzde birçok farklı uygulaması vardır.

Geleneksel sprey boyamalar sokak sanatının temelini oluştururken, bazıları tarafından vandalizm olarak nitelendirilmektedir.

Günümüzde artık sokak sanatı da galerilerde yerini bulmaya başlamıştır. Özellikle başlangıç noktasını düşündüğümüzde, geleneksel sanat anlayışına ve endüstriyel sanata karşı bir duruş olan sokak sanatı artık ticari sanatın içinde yer bulmaya başlamıştır. Ana akım sanat içinde bulduğu yer, bilinirliğini artırdığı gibi içerik olarak zarar vermiştir. Sokak sanatı birçok kültürün karışımını içerir. Aynı zamanda modern şehirlerin birçoğunda sokak sanatına rastlanır. Farklı kültürlere rağmen bu kültürlerin içinde yer bularak, şehirli gençlerin sesi haline gelmiştir.

Sokak sanatçılarının birçoğu gezerek sanatını özgür alanlara taşır. Son dönemdeki en popüler sokak sanatçısı Banksy'dir. Birçok ülkede yaptığı onlarca eser ile tanınır.

Sokak sanatı sprey boyamalar, çıkartmalar, yazılarla oluşturulduğu gibi, görsel yerleştirmeler, heykeller, ses yerleştirmeleri ile de yapılmaktadır.

Graffiti

Grafiti, çoğunlukla kamusal bir alanda yer alan bir duvar ya da yüzeye çizilmiş, kazınmış veya püskürtülmüş yazı ve çizimlerdir.

Kelime, Yunanca "graphein" (yazmak ) kelimesinden gelmiş ve İtalyanca "sgraffio" (karalamak) kelimesinden türemiştir.İlk çağlardan beri bir durumu resmetme, tanımlama ya da dikkat çekme yöntemlerinden birisidir.Bugün bilinen anlamıyla grafiti, 1960'ların sonlarında Amerika Birleşik Devletleri'nin hip hop kültürüyle birlikte doğmuştur.

Modern şehirlerde otobüslerin içlerine sivri bir aletle kazınan yazılardan sokak duvarlarına sprey boyayla çizilen resimlere kadar pek çok uygulama grafitinin kapsamına girmektedir. Kimi çevrelerce bir sanat dalı olarak kabul edilirken, bir başka bakış açısı da, grafitiyi vandalizm olarak değerlendirmekte ve suçla ilişkilendirmektedir.

Graffiti Türleri

Tag, Yazarların seçtiği nicklerin (lakap) yüzeylere marker kalemlerle aktarılması.[/b]
Piece; görüntüler içinde isim ya da harf, çizikler.
Stencil, kâğıt, karton, metal malzemelerden kesilerek oluşturulmuş; karikatür, rakam, harf, resim ve baskı kalıplarının boyanması ile yüzeye çıkan görüntüler.
Etiket, Yapıştırılmaya hazır, kesilmiş kâğıtların üzerine tag (paraf), desen çizmek veya yapılmış hazır yapışkan yüzeyli grafiklerin yüzeylere uygulanması
Poster, kâğıt malzemelerin tutkal gibi malzemelerle yüzeye yapıştırılması
Mozaik, seramik malzemelerin yüzeye tutturulması[/b]
Light grafiti, ışıkla yapılan, kalıcı olmayan grafitidir ve bu özelliğinden ötürü yasal kabul edilir.
3B Tebeşir sanatı, kaldırıma tebeşirle üç boyutlu görünen resim çizilmesi.

Graffiti Terimleri

Writer, Grafiti yapan sanatçı.
Sketch, duvara çizilecek grafitinin defter, tablo ya da sunta üzerine çizilen taslağı.
Blackbook, tasarladığı sketchleri çizmek için writerların taşıdığı defter.
Character, grafiti bittiği zaman yanlarına yapılan genellikle insan şeklinde olan karikatür.
Marker, taslak yapılırken kullanılan farklı renk ve değişik kalınlıkları olan kalem. Grafiti bittikten sonra imza atmak için de kullanılır.
Firstline, Grafiti yapılırken atılan ilk çizgi.
Outline, grafiti harf çizgileri ya da dış çizgileri.
Scret outline, dış çizgileri çevreleyen çizgi.
Highlights, grafitinin bazı noktalarına, genellikle harflerin sağ alt köşesine verilen parlaklık ya da ışık efekti.
Fill in, grafiti dış çizgileri yapıldıktan sonra içini boyanması. Tek renk veya çok renkli olabilir.

Hip Hop Dance

Amerikan tarihi, sancılı dönemlerle doludur. Bu dönemler arasında en az bilineni ise 1920-1933 yılları arasında geçen, alkol üretiminin ve satışının yasaklı olduğu Yasaklar Dönemi’dir. Alkol üretimi ve satışının yasaklanması nedeni ile, gangsterler tarafından yönetilen pek çok mekan ortaya çıkmış ve suç oranı ciddi şekilde artmıştır.
1925 yılında, dönemin gangsterlerinden Owney Madden tarafından yönetilen Cotton Club’da müşteriler sadece beyazlardır. Kulüpte sahne alan siyahi Earl Tucker, dans gösterisine kayma ve süzülmeye benzer hareketler ekler. Bu hareketler daha sonra, hip hop dans kültürüne ait olan breakdance’in oluşmasını sağlayacaktır.

1959 yılına gelindiğinde Bronx’ta ekspress yol inşaatı başlar. Bu inşaat bölgede yaşayan Alman, İtalyan, İrlandalı ve Yahudilerin taşınmasına neden olarak Bronx’u siyahilerin ağırlıkta olduğu bir bölge haline getirir.

1962 yılında James Brown Live at The Apollo (Apollo’da Canlı) kaydını yapar. Bu kaydın en önemli yanı, günümüzde break beat olarak bilinen ve hala kullanılan davul ritminin ortaya çıkmasıdır.

Dans Kültürü

New York’ta 1960’larda ortaya çıktığı düşünülen hip hop dans kültürü, dans ile ilgili herhangi bir eğitimi olmayan ama ritme yakın oldukları düşünülen kişilerin sokak dansı olarak gelişmiştir. İçgüdüsel hareketlerle başlayan ve özellikle Afrika stilinde olan bu dans, zaman içerisinde pek çok değişim geçirmiştir.

DJ Kool Herc, sahne aldığı sokak partilerinde yarattığı ritimlerle ve enstrümantal kısımları uzatmasıyla hip hop dans kültürünün gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Bu kültürün içinde olanlar şehrin etrafındaki basketbol kortlarında, sokaklarda ve kalabalığın olduğu her yerde figürlerini yarıştırmaya başlamışlardır.

1980’lerde ise resmi ve gayriresmî şekilde düzenlenen yarışmalar, hip hop dans kültürünün ana akımda çok daha geniş yer bulmasına yardımcı olmuştur.

Müzik kanallarının yaygınlaşması ve dansa olan ilginin artmasıyla birlikte sahnelerde de geniş yer bulan dans, en önemli değişimlerinden birini geçirmiştir. İlk ortaya çıktığı dönemlerde grup şeklinde yapılan hip hop dans, modern zamanlarda bireysel bir dans halini almıştır.

Dans Türleri

Robot ya da manken olarak adlandırılan stilde, hareketlerin mekanik gözükmesi ve kademeli şekilde gerçekleştirilmesi baz alınıyor. Step Up gibi dans temalı filmlerde de sıkça yer bulan bu stil, sahne dansı olarak çok fazla tercih edilmiyor.
Harlem Shake olarak bilinen ve bir dönem ülkemizde de popüler hale gelen stilde ise hareketlerin akışından ziyade tüm vücudun kullanılmasına önem veriliyor.
Krumping ya da popping olarak adlandırılan stilde ise, göğüs kabarması ve kol hareketleri gibi pek çok figür bulunuyor.
Hip hop dans kültürünün en bilinen stili ise akışkan olarak adlandırılıyor. Hareketlerin birbirine bağlandığı ve hareket geçişlerinin oldukça yumuşak olduğu stil, en yoğun şekilde kullanılan stil olarak da öne çıkıyor.