[REHBER]Bir Paramedik'n El Kitapçığı

Olay Yeri Ve Öncesi: (Departman Kuralları'na göre değişiklik gösterebilir)

01. Olay Yerine Varış

Yönlendirildiğiniz ve yanıtladığınız her vaka için nasıl yaklaşıyor olduğunuz fark etmeden ilk yapmanız gereken olay yerinin güvenli olup olmadığını kontrol etmektir. Eğer ki olay yerini güvenli bulmuyorsanız telsizden bildirip olay yerine bir polis ekibi gönderilmesini sağlayabilirsiniz. Olay yeri güvenliği sağlandıktan sonra eğer polis ekibi trafiği kontrole almışsa sadece düzgünce park edip araçtan inebilirsiniz, eğer ki polis ekibi trafiği kontrol altına almadıysa o zaman siz kendi ambulansınızla trafiği kapatabilirsiniz.

01.1 Yaralıya İlk Yaklaşım

Araçtan indiniz ve sağlık çantanızı indirdiniz, ilk yapmanız gereken şey steril eldivenlerinizi giymektir. Daha sonrasında eğer ki aktif olarak yaralının vücudundan kan basınçlı şekilde fışkırıyorsa o zaman koruyucu gözlüklerinizi de giymeniz gerekir. Enfeksiyon riski biliniyorsa maske takmanız da gerekebilir.

01.2 Olay Yerindeki Hasta Sayısı

Eğer ki olay yerinde birden fazla hasta sayısı bulunuyorsa o zaman acilen destek çağırmanız gerekir. Tek başınıza bakabileceğiniz hasta sayısı maksimum 1'dir.

02. Yaralıya İlk Müdahale

Yapmanız gereken ilk iş kişinin baygın olup olmadığını kendisiyle konuşmaya çalışarak öğrenmektir. Bundan sonrasında izleyeceğiniz bir şemayla hastanın CPR'a ihtiyacı olup olmadığını ve ne tür teşhis koyabileceğinizi öğreneceksiniz.

02.1 Baygınlık Durumu

Yaralının baygın olup olmadığını öğrenin, kendisine basitçe "Efendim, beni duyabiliyor musunuz?" diyerek yaklaşın. Eğer bir cevap alamazsanız bir miktar güç ile yaralının göğüs kemiğine baskı uygulayın, yine yanıt alamazsanız hastanız tamamen baygın demektir. Eğer yaralınız baygın değilse kendisiyle konuşarak doğru teşhisi koyabilirsiniz.

Ambulans’ın İçindekiler, Solunum Aygıtları,Önemli Alet Ve İlaçlar

X-Collar:

● Omurilik veya boyun civarı yaralanmalarda oluşacak zararı için X-Collar kullanılmalıdır.
● Boyun, omurga veya beyin travması şüphesi varsa
● Araç kazalarında yapılacak ilk iş X-Collar uygulamaktır.
● Tedaviye başlamadan önce X-Collar uygulanmalıdır.

Kullanımı:

● X-Collar'ı uzunlamasına genişletin ve kişi boynunun etrafına hafifçe sarın.
● X-Collar'ı birleştirdiğinizde x-strapları yapıştırarak sabitleyin.
● Sarı ve mavi renkteki yönergeleri çaprazlamasına geçirin ve birbirine bağlayarak sabitleyin

KED Yeleği:

● KED Kurtarma yeleği trafik kazalarında, araç içi sıkışmalarda hastaya oturduğu yerden
stabilize etmek için kullanılır.
● KED Kurtarma yeleği costa , omurga, boyun gibi önemli noktalarda , tüm trafik kazalarında
düşmelerde, herhangi travmaya bağlı sıkışmalarda hastayı bulunduğu noktadan stabil olarak
çıkarmaya olanak sağlar.

Kullanımı:

● KED Yeleği bağlamadan ilk önce X-Collar takılmalıdır.
● İlk Olarak KED Yeleğini yaralının arkasına sırt bölgesinden yerleştirilir.
● Yerleştirilen KED Yeleği koltuk altına iyice oturacak şekilde sarılır.
● KED Yeleğinin önündeki üç renkli kemerler yardımıyla yelek sabitlenmeye başlanır.

Vakum Atel:

● Vakum Atel kol ve bacak atelleri, yaralı uzuvların hareketsiz kalması gerektiği durumlarda
sabitleme ve hareketsiz tutmak için kullanılmaktadır.Kullanılmadan önce eğer herhangi bir
kanama bulunuyorsa durdurulmadan Vakum Atel takılamaz.Vakum atel ayak ve ayak bileği
kol ve bacak uzuvlarında oluşan kırılmalarda kullanılabilir.

Yaralı kişi yanıt vermiyor, nefes almıyor ya da hareket edemiyor ise;
●    Kırık açık/birleşmiş ve kemik deriden dışarı çıktıysa
●    Yavaş, dikkatli hareket bile dayanılmaz ağrıya neden olursa.
●    Yaralanma alanı belirgin şekilde deforme olmuşsa
● Diğer durumlarda hareketi önlemek için yaralıya Vakum Atel, Traksyon Atel takılabilir.

Kullanımı:

● Gereken ateli aracınızdan alın.
● Ufak pompa kapağını sıyırarak açın ve kırık yeri hafifçe kaldırarak vakum ateli alttan
o bölgeye sarın.
● Vakum ateli klipslerinden geçirip güvene aldıktan sonra eğer atel uzuva tam uymuyorsa
pompa yoluyla bölgeye uyana kadar hava basın.

Üçgen Bandaj:

● Üçgen bandaj, kol kırığından şüphe ediliyorsa kullanılır. Uygulamadan önce kesinlikle
bölgede bir kanama bulunuyorsa durdurulması gerekir.

Kullanımı:

● Kişinin kırık olduğunu kolunu aşırı sarsmayacak şekilde tutun.
● Bandajı yavaşça alttan geçirin ve sırt kısmına doğru götürerek boyun bölgesinde birleştirin.
● Sırtta kalan iki ucu birbirine bağlayın.

Traksiyon Atel:

● Traksiyon atel sadece diz kapağı, kalça kemiği kırık olma sebeplerinde kullanılır. Bu bölgeler
haricinde kırık bulunuyorsa vakum atel kullanılmalıdır.

Kullanımı:

● Bacağı yerden bir kaç santim (Traksiyon Aleti bacağın altına gelene kadar) yükseğe kaldırın.
● Traksiyon ateli bacağın altına doğru sürün ve hafifçe bacağı üzerine yerleştirin.
● Ön kısımda kalan tüm klipsleri geçirin, ayağın tabanının atelin sonuna değdiğine emin olun.
● Orta ve geride kalan diğer klipsleri geçirin.

Nasal Cannula:

● Solunum yardımına ihtiyacı olan bir hastaya veya kişiye ek oksijen veya artan hava akımı sağlamak
için kullanılan bir cihazdır. Bu cihaz, bir ucunda, burun deliklerine yerleştirilen ve içinden hava ve oksijen
karışımının aktığı iki uçtan geçen hafif bir tüpten oluşur.

Kullanımı:

● Sağlık çantanızdan Nasal Cannula ve taşınabilir O2 tüpünü alın.
● Oksijen miktarını ayarlayın ve elinizi iki tüpün bitimine götürüp havanın geldiğinden emin olun.
● İki ucu da hastanın burun deliklerine hafifçe yerleştirin ve boşta kalan kısmı kişinin ense
kısmından geçirin.

Magil Forceps:

● Magill Forceps ile solunum yollarında tıkanan katı maddeleri ve bunun gibi bir nesneyi çıkarmaya
yaramakta.
● Rakeal tüpü larinks içerisine veya nazogastrik tüpü doğrudan görüş altında özofagusa yönlendirmek
için kullanılan açılı forsepslerdir. Yabancı cisimleri çıkarmak için de kullanılırlar..

Kullanımı:

● Sağlık çantasından Magill Forceps'i alın.
● Hastanın ağzını büyük şekilde açın, solunum yolları tıkayan cismi tespit edin.
● Magill Forceps'in uç kısımlarını nesneye erişene kadar ilerletin, nesneye dokunduğunuzda
iki parmağınızla kıstırarak yavaşça çıkartın.

Bag Valve Mask (BVM):

● BVM manuel olarak direk akciğerlere hava göndermek için kullanılır.
Genellikle hasta nefes almıyorken kullanılır.

Kullanımı:

● Sağlık çantanızdan maskeyi çıkartın ve baş eğme hareketini uygulayarak hastanın ağzını açın.
● Maskeyi hastanın ağız ve burun kısmına yerleştirin, maskenin ete tamamen değdiğinden emin olun.
● Torba kısmını belirli aralıklarla sıkıp bırakın. Dakikada 10-12 defa. (CPR için 30 baskıda 2 defa.)

Cardio Pulmoner Resuscitation – CPR (Kalp Masajı):

Kalp-akciğer canlandırması veya kısa adıyla CPR, yöntemler durmuş olan dolaşım ve solunum sistemini
yeniden çalışır hâle getirmek için uygulanan yöntemler bütünüdür. Yöntem bir ilk yardım yöntemi
olduğu için, öncelikli amaç, hastaya yeterli sağlık hizmeti ulaşıncaya kadar hastanın dolaşım ve
solunumunun devam ettirilmesidir.
● İlk önce "Nasılsınız, Merhaba" diye sorularak kişinin bilincinin açık olup olmadığı kontrol edilir.
● Daha sonra karotid arterinden (şah damarı) veya kasıktan (femoral arterden) nabız aranır
ve en fazla 10 sn kontrol edilir.
● Göğüs kafesinin solunum hareketlerine bakılır.
● Eğilip, kulağını hastanın ağzına yaklaştırarak solunum dinlenirken diğer el göğüs üzerine
hafifçe yerleştirilerek hissedilir.
● Her iki elin parmakları birbirine kenetlenir
● Ellerin parmakları göğüs kafesiyle temas ettirilmeden, dirsekler bükülmeden, göğüs kemiği
üzerine vücuda dik olacak şekilde tutulur.
● Göğüs kemiği 5 cm aşağı inecek şekilde ( yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar)
bası uygulanır, bu işlemin hızı dakikada 100 bası olacak şekilde ayarlanır.
● Baş geri çene yukarı pozisyonu tekrar verilerek hava yolu açıklığı sağlanır.
● Eğer kalbin durduğuna kanaat getirilirse, 30 kere sternum alt yarısının ortasına kalp masajı
yapılır ve 2 kere de ağızdan nefes üfleme uygulanır. Kompresyon dakikada 100-120 defa olacak
şekilde yapılmalıdır ve her kompresyonda göğüs minimum 5 cm inmeli, 6 cm'i geçmemelidir.

Oksijen Yöntemi:

Oksijen eğer gerektiğinden düşükse veya yüksekse gerekli oksijen maskeleriyle veya prosedürlerle eski haline getirilmelidir.
Oksijen şu durumlarda verilmelidir:
● Bir yetişkin dakikada 12'den düşük veya 18'den yüksek oranda nefes alıyorsa.
● Bir çocuk dakikada 15'den düşük veya 28'den yüksek oranda nefes alıyorsa.
● Bir yeni doğan dakikada 25'den düşük veya 50'den yüksek oranda nefes alıyorsa.
● Eğer hasta nefes almıyorsa sadece BVM kullanılmalıdır.

Nabız Oranı:

Yaralının nabzını ölçmek zorundasınız, bunun en basiti orta ve işaret parmağınızı yaralının şah damarına koyarak yapabilirsiniz.
Eğer ki nabız seviyeleri anormal ise IV yöntemi ile damar yolu açıp gereken ilacı enjekte edeceksiniz.

Normal nabız oranları:
● Yeni Doğanlar: 100-150
● Bebekler: 80-120
● Yetişkinler: 60-100
● Atlet ve Sporcular: 40-60

Damar Yolu açma, IV yöntemi:

● IV enjeksiyon yöntemi en bilindik damar yolu açma tekniklerinden biridir. Genellikle her vakada bu yöntemi uygulamanız gerekebilir ve bu işlemi sorunsuz yapmalısınız. Çoğu sıvıyı veya ilacı damar yolunu kullanarak vermeniz gerekebilir.

IV yöntemi:
● Bilekten veya biseps bölgelerinden şişkin bir damar bulun, bunu iki parmak ile yapabilirsiniz.
● Bulduğunuz damarı son defa kontrol edin ve bölgeyi alkollü pamuk temizleyin edin.
● IV iğnesini yavaşça damara doğru batırın ve bir miktar bastırın.
● Kateteri iğnenin etrafından içe doğru ittirin ve iğneyi çıkartın.
● En son olarak köşelerden flaster ile sabitleyin.

Genel İlk Yardımlar:

Suni Teneffüs:

● İlk olarak kişi yan yatırılarak ağızdaki yabancı cisimler çıkartılır.
● Sonra kazazede tekrar sırt üstü yatırılır.
● İşaret parmağımızla ağızdaki kalan yabancı cisimler çıkartılır.
● Kazazedenin sağ tarafına diz üstü çökülür.
● Sağ elimizle kişinin boynundan yukarı doğru kaldırarak nefes yolu açılır ve elimiz burada tutulur.
● Sol elimizle de burun delikleri tıkanarak vereceğimiz nefesin geri çıkması engellenir.
● Kazazedenin ağzına, dudağımızı tam temas ettirerek normalde verilen nefesin biraz daha fazlası üflenir. Çok fazla değil normalin birazcık daha fazlası yeterli.
● Kişinin göğüs kafesi nefes verdiğimizde şişecektir. Bu işlemi nefes alıp verinceye kadar tekrar etmeliyiz. Yetişkinlerde bu işlem 15 kez tekrarlanmalıdır.

Ateşli silahla yaralanmalar:

Ateşli silah yaralanması sıklıkla karşılaşabilen bir durumdur. Bu durumda öncelikle kurşun giriş yerini saptamak gerekir. Kurşun içeride mi? Yoksa delip geçmiş mi? bunu bilmek gerekiyor. Kanama bölgesinin kanama yoğunluğunu azaltmak için, yapabilecekleriniz şunlardır; Eklem bölgesi ise, (kol, bacak) turnike işlemi uygulamak. Bu işlemi bir süre yapacaksınız sonrasın da turnikelemeyi bırakıp dolaşımı tekrar sağlayacaksınız. Hastanın yoğun kan kaybının önlenmesine yardımcı olacaktır. Turnikeleme yaptığınız bölgeye spanç ile baskı uygulamayı da unutmayın. Eğer ki eklem bölgesinde değil ise, tampon yapmak dışında yapabileceğiniz bir acil müdahale yoktur. Kurşunu çıkartma girşimin de bulunmayın, bir damara denk gelmiş olması hastanın ölümüne sebebiyet verebilir. Tampon yapmanın incelikleri şunlardır; kurşun bölgesi çok kirlendiyse, izotonik ile ıslatılmış spanç ile silinir, etrafına biraz batikon dökülebilir. Tamponlama işlemin de yoğun şekilde bası uygulanmalıdır. Hastanın acısı fazla olacaktır, bu durumlarda hasta olabildiğince hareketsiz tutulmalı, sakin kalınmalıdır. Geri kalan kısım sadece en kısa sürede hastaneye varmaktır. Asıl işlemler orada başlayacaktır.

Bayılma:

● Bir kişinin başı dönüyor ve solgun görünüyorsa, uzanmalarına yardım edin.
● Alnına serin bir bez koyun kişi kusarsa boğulmayı önlemek için yan yatırın.
● Hava yolunun açık olmasına dikkat edin. Nefes almasını engelleyecek, boyun çevresine baskı yapabilecek dar giysileri çıkarın ya da gevşetin.
● Kanın beyne daha rahat ulaşabilmesi için ayaklarını yerden en az 30-40 cm yükseğe kaldırın.
● Bu arada nabzını, nefes alıp almadığını dikkatle izleyin.
● Bayılma atağına kusma da eşlik ediyorsa hava yoluna (akciğerlerine herhangi bir şey kaçmaması için) kişinin başını ya da tüm vücudunu yan çevirin.

Boğulma:

● Hava yolu hala açıksa, kişiyi öksürmeye teşvik edin.
● Yoksa, kişinin arkasında durun.
● Onu desteklemek için kolunuzu boğulan kişinin belinin etrafına sarın.
● Kürek kemikleri arasına 5 kez darbe uygulayın.
● Yumruk sıkılır ve baş parmak üste gelir.El döndürülerek yumruk kişinin göğüs kafesinin altına yerleştirilir.
● Bu hareket 5-7 kez yabancı cisim çıkıncaya kadar tekrarlanır.
● Tıkanıklık açılmadıysa tekrar sırtına vurulur.

Sara Nöbeti (Epilepsi):

● Nöbetleri engellemeye çalışmayın ve kişinin ağzına herhangi bir şey koymayın.
● Kişinin bir şeye çarpmamasını sağlamak için ortamı boşaltın.
● Kafasını korumak için bir battaniye veya kıyafet kullanın.

Zehirlenme:

● Mümkün olduğunca fazla bilgi edinmeye çalışın:
● Zehirin veya kimyasalın türü ne'idi?>Ne zaman gerçekleşti?
● Ne kadar zehir alındı?
● Kişi ne kadar ağır?
● Zehirlenmiş kişiye yemek yedirmeyin veya içecek bir şey vermeyin.
● Kusmayı tetiklemeye çalışmayın.Bununla birlikte kişi kusarsa, kusmukların bir kısmını temiz bir kapta saklayın.

Yanıklar:

● Mücevher, kemer veya diğer vücut kısıtlayıcı aksesuarları çıkarın.
● Ciltte oluşan küçük kabarcıkları patlatmayın.
● Aşırı şiddetli yanıklarda soğuk su kullanmayın. Şok veya hipotermi yol açabilir.
● Yanmış alanı yüksekte tutun.Mümkünse yarayı kalp seviyesinin üzerine kaldırın.
● Yanık alanını kapatmak için serin, nemli bandaj veya steril bir bez kullanın.

Herkese merhaba, umarım yararlı bir rehber olur ve Paramedik rolleri yapmak isteyen ama bir şey bilmiyorum diye çekinen arkadaşlara yardımcı olur. İleride bu mesaj içerisine yararlanılabilecek çeşitli videolar eklemeyi düşünüyorum, iyi forumlar.